Girit Türklerinin mübadele anıları nesilden nesle hafızalarda yaşıyor
Çukurova Girit Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanı Selma Kırançeşme: - "Atatürk bu insanları ana vatanlarına getirerek büyük bir iyilik yaptı, onun için de mübadillerin anılarında Atatürk'ün özel bir yeri var"
Türkiye ve Yunanistan arasında 30 Ocak 1923'te imzalanan sözleşmeye göre gerçekleştirilen nüfus mübadelesinde Adana'ya yerleştirilen Girit Türklerinin yaşadıkları, mübadillerin ikinci kuşağı tarafından yeni nesillere aktarılıyor.
Yunanistan'da güvenli yaşam imkanı kalmayınca mübadeleye yönelik sözleşme kapsamında Girit'ten Türkiye'ye dönen aileler, Çanakkale'den Hatay'a kadar olan sahil şeridinde çeşitli yerleşim yerlerine getirildi.
Mübadiller, ana vatanda yeni bir hayata başlarken, yaşadıklarını da yaklaşık bir asırdır nesilden nesle aktararak hafızalarında sakladı.
Babası 1 yaşındayken ailesiyle mübadele kapsamında önce Mersin'e, daha sonra Adana'ya gelen Çukurova Girit Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanı Selma Kırançeşme, AA muhabirine, o yıllarda yaşananları anlattı.
Kırançeşme, Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının ardından Girit'te Yunan çeteler nedeniyle Türklerin can tehlikesi yaşadığını söyledi.
Bir Rum'un, köylerine baskın yapılacağına dair bilgi vermesi üzerine ailesinin iç kesimlerden sahil şeridi yakınlarına yerleştiğini anlatan Kırançeşme, bu imkanı olmayanların yaklaşık bir yıl sahilde kurulan çadırlarda yokluk ve sefalet içinde gelecek gemileri beklediğini ifade etti.
Kırançeşme, buradaki gemilerde aile başına 500 kilogram eşya sınırı getirildiğini, daha fazla ağırlık için talep edilen ücreti çok sayıda ailenin karşılayamadığını anlatarak, "Günümüzde 'Seni bir hafta sonra şu ülkeye göndereceğiz. Yanına en fazla 5 eşya alabilirsin.' deseler, empati kuruyorum ben ne alabilirim? Çocukluğumun, gençliğimin geçtiği, bir sürü anılarımın olduğu bir yerden 5 adet ne götürebilirim? Bu, o tarihte yaşayan insanlar için büyük bir travmadır. Bu travmayı bir şekilde atlattılar." dedi.
- Aileler parçalandı
Kırançeşme, belli sayıya ulaşılınca sıradaki kişinin gemiye alınmayıp diğeri için bekletildiğini dile getirerek, "Tüm Ege ve Akdeniz sahillerine bu aileler parça parça dağılıyor. Kardeşler birbirlerini 50-60 yıl sonra bulabiliyor. Anneler çocuklarından uzak kalıyor. Babaannemin hiçbir akrabası kendisiyle gelmemiş. Kendisi Mersin'e gelmiş. 4-5 yıl önce dayılarımın çocuklarının torunlarını bulduk. Dedemin amcasının çocuklarını Bodrum’da bulduk." diye konuştu. Yolculuğun, gemilerin limanlara uğraması nedeniyle yaklaşık 1 ay sürdüğünü belirten Kırançeşme, "Ölenler denize atılmış. Yeni doğanlar olmuş. Mübadilleri taşıyan Gülcemal adlı vapurla gelenlerden, doğan çocuklarının isimlerini Cemal koyanlar olmuş." ifadelerini kullandı.- "Tüm aileler bu vatanı çok sevdiler"